Κυριακή απόγευμα. Ο καλός –αλλά εκνευριστικά εξωστρεφής– φίλος επιμένει να πάμε βόλτα. Καταλήγουμε στα Λιπάσματα. Περπατάμε κατά μήκος της ακτής. Τα κύματα αγριεύουν· το ηλιοβασίλεμα λιώνει μέσα στα νερά. Αποχρώσεις ανάμεσα στο χρυσό και το κόκκινο, χρώματα τόσο έντονα που σχεδόν τα γεύεσαι. Golden hour. Για μια στιγμή, ευχήθηκα να είχα μαζί μου τη φωτογραφική μηχανή. Αμέσως ανακάλεσα. Η ανάμνηση εκείνων των λεπτών είναι πολύ πιο όμορφη από οποιαδήποτε φωτογραφία. Νοθευμένη από τη μνήμη; Πιθανόν, αλλά τι πειράζει; Η ποιητική και κινηματογραφική σαγήνη είναι πάντα πιο μεγαλειώδης στο φιλμ του μυαλού. Ποτέ η ίδια, όμως το συναίσθημα σιγοκαίει ανόθευτο και φωτίζει τα καρέ.
Όσο περισσότερο προσπαθούμε να αποτυπώσουμε τη στιγμή, τόσο λιγότερο τη ζούμε. Γινόμαστε συλλέκτες νεκρού χρόνου. Γεμίζουμε τη μνήμη του κινητού, λες και χρειαζόμαστε πειστήρια για να αποδείξουμε στους άλλους πως ήμασταν εκεί. Τις πιο σημαντικές στιγμές μας τις ζούμε χωρίς να τις αποθηκεύσουμε κάπου. Υπάρχουν ακόμα, στον ουρανό κάτω από το δέρμα, σαν αστέρια. Ακόμα κι αν έσβησαν, το φως τους ταξιδεύει μέσα στα κύτταρα και στα όνειρά μας.
Φλυαρώ ξανά. Τελικά, άξιζε η βόλτα. Ιδανικό πρελούδιο για το επόμενο ταξίδι.
«Είμαστε οι επιζώντες της πρώτης μας νιότης, πενθούμε το παιδί που ήμασταν κάποτε, γερνάμε χωρίς να μεγαλώνουμε».
Πασκάλ Μπρυκνέρ – Ο πειρασμός της αθωότητας. Μετάφραση: Λόισκα Αβαγιανού, εκδόσεις Αστάρτη.
Το Lizard Point είναι από τα πιο γραφικά μέρη της νοτιοδυτικής Αγγλίας. Βρίσκεται στην περιοχή της Κορνουάλης (Cornwall) και αποτελεί το νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Μεγάλης Βρετανίας. Το ανακάλυψα τυχαία, ψάχνοντας κάτι άλλο. Κάτι με τραβάει να πάω εκεί.
Ταξίδεψα στην Αγγλία για επαγγελματικούς λόγους. Βρήκα χρόνο και αποφάσισα να το εξερευνήσω.
Η κωμόπολη –ή μάλλον χωριό, για τα βρετανικά δεδομένα– είναι όμορφη. Φθινοπωρινό κλίμα. Η ανάσα του Ατλαντικού ποτίζει το μέρος με μια διαφορετική αύρα. Πέρασα τη μέρα στο Helford River και επέστρεψα γλυκά εξαντλημένος. Ελάχιστες φωτογραφίες, πολλές αναμνήσεις.
Την επόμενη μέρα, υποχρεωτική στάση στον φάρο. Η θέα είναι μαγευτική. Κατηφορίζω στο Kynance Cove. Η παραλία θυμίζει Μεσόγειο. Τι θα μπορούσα να γυρίσω εδώ; Κάτι ανάμεσα σε νουάρ και ψυχολογικό θρίλερ· ένα δικό μου Insomnia. Η δράση να κλιμακώνεται στον φάρο. Σημειώσεις επί σημειώσεων, στο κινητό και στο ταλαιπωρημένο τετράδιο. Περιγράμματα ταινιών που, το πιθανότερο, δεν θα γυριστούν ποτέ. Έχει σημασία; Καμία. Εξάσκηση της φαντασίας, με τα δημιουργικά ένστικτα πάντα σε εγρήγορση.
Τελευταία νύχτα. Σεργιάνι στο Coverack, ένα μικρό χωριό δίπλα στη θάλασσα. Όπως λέει το γνωστό αστείο, η νοστιμιά της κουζίνας και η ομορφιά των γυναικών του νησιού έκαναν τους Άγγλους τους καλύτερους ναυτικούς του κόσμου. Τα ντόπια πιάτα δεν ενθουσιάζουν. Παρ' όλα αυτά, η Cornish Pasty, το πιο διάσημο φαγητό της Κορνουάλης, είναι υποφερτή. Μια κρεατόπιτα με μοσχάρι, πατάτες, κρεμμύδι και γογγύλια. Πεθύμησα σουβλάκια.
Το βλέμμα δραπετεύει στο άδυτο του ορίζοντα. Ο μεθυσμένος άνεμος σκορπίζει γλυκά ρίγη. Διάτρητη πανσέληνος, ένα παζλ από το οποίο πάντα λείπουν κομμάτια. Το άρωμα της νύχτας ξυπνάει τη νοσταλγία. Πρόσωπα και μέρη τόσο εξιδανικευμένα, που δεν υπήρξαν ποτέ. Η νοσταλγία είναι το λιπαντικό που κρατά λειτουργικά τα γρανάζια του εγκεφάλου. Με μέτρο...
Η επιστροφή είναι κουραστική. Μπαίνω στο σπίτι, δεν έχω κουράγιο να κάνω μπάνιο. Βγάζω τα ρούχα και πέφτω στον καναπέ. Έχουν νόημα τελικά τα ταξίδια; Τόσα λεφτά, τόσα χιλιόμετρα, για να μείνει τι; Δεν έχω απάντηση. Ίσως έχουμε ανάγκη τις μικρές αποδράσεις από τη ζωή μας· να τρυπώνουμε στα όνειρα και στις ζωές των άλλων ή, έστω, να κάνουμε βόλτες στα κελιά τους. Να υπενθυμίζουμε στους εαυτούς μας πως είναι φυσιολογικό να μην είσαι φυσιολογικός· κανείς δεν είναι.
Τα βλέφαρα βαραίνουν. Τέτοιες ώρες, οι λέξεις μοιάζουν με πληθωριστικά χαρτονομίσματα. Παρά τη μεγάλη ονομαστική τους αξία, δεν αγοράζουν τίποτα· καμία εξήγηση, κανένα συμπέρασμα. Δεν έχει σημασία. Ας απολαύσουμε τη διαδρομή, μέχρι την τελευταία αιμόπτυση της δύσης, όπως θα έλεγε κι ο Λεοντάρης.
Διηγήματα εμπνευσμένα από ταινίες
The Tenth Victim (1965)
Το φθινόπωρο ήρθε νωρίς φέτος. Νιώθω την υγρασία να μου γδέρνει τις φλέβες. Βαθιά εισπνοή του ανέμου. Κλείνω τα μάτια. Για μερικά δευτερόλεπτα, η καρδιά μου και η τροχιά του κόσμου κάνουν παύση. Ανοίγω τα μάτια. Η πόλη είναι ακόμα εδώ. Γοητευτική, παρά την ασχήμια και τα γηρατειά της. Ελπίζω να ισχύει και για μένα αυτό. Το λασπωμένο βλέμμα μου δεν φτάνει ως την κόψη του ορίζοντα.
Πιάνω την εφημερίδα. Η μυρωδιά του χαρτιού είναι από τις ελάχιστες που μου προκαλούν χαρούμενους συνειρμούς. Σφίγγω τις σελίδες. Η αφή τους με ανατριχιάζει. Κοιτάζω γύρω μου. Βρίσκομαι σ' ένα μεγάλο πάρκο, αλλά οι αισθήσεις μου –εκτός από την όραση– μου λένε το αντίθετο. Δεν μυρίζει χορτάρι, χώμα ή φύση. Οι ήχοι μοιάζουν με κακό remix. Κατευθύνομαι προς το σπίτι. Δεν ξέρω αν φταίει η ηλικία ή αν η μαλακία μου δεν είναι πια συμβατή με τον κόσμο. Αυτό το κουβάρι από τσιμέντο δεν κρύβει πλέον εκπλήξεις και μικρές ανατροπές. Ένα πέλαγος βλακείας, σπαρμένο με φαντάσματα που παλεύουν μάταια να σκηνοθετήσουν την αισιοδοξία τους, αναζητώντας απεγνωσμένα παρωδίες οικειότητας. Να εξαγνιστούν από την αμαρτία της ελπίδας.
Το διαμέρισμα μυρίζει σαν κιτρινισμένο βιβλίο· άραγε έτσι να μυρίζει και το δέρμα μου; Κάθομαι στο μπαλκόνι. Η σκιά των σύννεφων σκεπάζει τα χέρια μου. Τεντώνομαι. Η σπονδυλική στήλη, μια σειρά από κόμπους που σφίγγουν. Το στόμα στεγνό. Πεθύμησα αλκοόλ και νικοτίνη· πόσα χρόνια έχω να καπνίσω; Το βράδυ, στην εβδομαδιαία έξοδο που επιτρέπω στον εαυτό μου.
Ετοιμάστηκα. Νομίζω πως τα πήρα όλα. Γιατί συχνάζω τόσα χρόνια σ' αυτό το μπαρ; Ο βασικός λόγος είναι πως βρίσκεται κοντά στο σπίτι. Πέρα απ' αυτό, μου αρέσει γιατί μου μοιάζει. Ξεχασμένο στον χρόνο. Σαγηνευτικά ετοιμόρροπο. Μινιμαλιστική διακόσμηση, όχι από άποψη, αλλά λόγω της απροθυμίας του ιδιοκτήτη να υποκύψει στη βιομηχανοποιημένη αισθητική των social media. Λίγες αφίσες από ταινίες στους τοίχους· τα μάτια μου κάνουν πάντα στάση σε εκείνη του Raising Arizona. Τι όμορφα παράξενο και αγαπησιάρικο φιλμ... Λείπει από τον πλανήτη μια άγρια τρυφερότητα σαν τη δική του.
Πρώτη γεύση από το ποτό, πρώτο φιλί καπνού. Δεν με ζάλισε το τσιγάρο, μετά από τόσο καιρό. Είναι μια φτηνή χρονομηχανή· για μερικά λεπτά, είμαι μια νεότερη εκδοχή του εαυτού μου, κάπου στα τριάντα. Το πρόσωπο που ταξιδεύει στις αντανακλάσεις γύρω μου είναι αόριστα οικείο. Ο μπάρμαν δεν έχει όρεξη για κουβέντα. Έτσι κι αλλιώς, έχουμε πει τα πάντα. Ένα βλέμμα αρκεί.
Οι ελάχιστοι θαμώνες γύρω μου δεν μιλάνε. Ένα ζευγάρι στα δεξιά μασάει το ποτό του, ενώ είναι χαμένο στην οθόνη του κινητού. Η ελαφρώς ατημέλητη σαραντάρα στην άκρη του μπαρ ρίχνει κλεφτές ματιές γύρω της. Πότε σε μένα, πότε στην είσοδο. Παρατηρώ το σώμα της, τα χαρακτηριστικά του προσώπου της· κάποτε πρέπει να ήταν πολύ όμορφη. Ακόμα είναι. Όμως μαραμένη, ένα θαμπωμένο κόσμημα. Τα βλέμματά μας διασταυρώνονται.
Όχι απόψε. Τελειώνω το ποτό μου και φεύγω. Η μέση μου τρίζει, τα χέρια μου πονάνε. Αφήνω το παλτό και κάθομαι στην πολυθρόνα. Κοιτάζω την ώρα. Τι απομένει; Τα χείλη της νύχτας δεν έχουν άλλα τραγούδια για μένα· μόνο ψιθύρους μισοξεχασμένων ρεφρέν. Ένα σκουριασμένο κενό αλέθει τα πάντα. Αναμνήσεις, επιθυμίες, προσδοκίες, ενοχές, τον ίδιο τον χρόνο. Δεν μου μένει αρκετός.
Στην απέναντι πολυκατοικία ανάβει ένα φως. Στο διαμέρισμα που είναι άδειο εδώ και καιρό. Ένα ζευγάρι επιθεωρεί τα δωμάτια. Φιλιούνται. Ζωές σαν σπίτια, επιπλωμένα με ξένα όνειρα. Όταν έρχεται η στιγμή να τα ανακαινίσεις ή να μετακομίσεις, δεν μπορείς να ξεχωρίσεις τι ήταν δικό σου και τι όχι.
Τι περιμένω; Μερικές πυρετικές στιγμές. Κάτι που δεν θα σβήσουν η λήθη και ο χειμώνας που έρχονται. Χτύπημα στην πόρτα. Είναι πιο όμορφη από κοντά. Σε κάποιες περιστάσεις, ο πληρωμένος έρωτας είναι η καλύτερη επιλογή· έρχεται στην ώρα του, δεν προσφέρει ποτέ λιγότερα απ' όσα υπόσχεται, είναι φτηνός και φεύγει την κατάλληλη στιγμή.
Καταλήγουμε στο κρεβάτι. Η επιδερμίδα της λάμπει στο ημίφως, αίσθηση ανάμεσα σε μαργαριτάρι και μετάξι. Το άρωμά της, μια δίψα αχόρταγη. Το φιλί της, δυνατό κρασί στη μέση του ωκεανού. Θα χαθείς, οργασμικά ναυαγισμένος.
Αυτή η νέα έκδοση προσομοίωσης των αρχών του εικοστού πρώτου αιώνα δεν είναι πολύ πετυχημένη. Παρ' όλα αυτά, τη διάλεξα γιατί είναι μια υποφερτή κόλαση. Μόλις φτάσεις τα πενήντα, το κράτος σε αναγκάζει να διαλέξεις: να τερματίσεις τη ζωή σου προς όφελος του συνόλου, για την καλύτερη διαχείριση των πόρων.
Φυσικά, υπάρχουν παραθυράκια στον νόμο. Ταξική διάρθρωση στις επιλογές. Αν ανήκεις σε ανώτερη τάξη και έχεις συσσωρεύσει αρκετές μονάδες κοινωνικής πίστωσης, μπορείς να αγοράσεις τη μοίρα σου. Όσοι βρίσκονται στην κορυφή αποσύρονται σε θέρετρα. Στα ελάχιστα μέρη που δεν έκαψε ο πόλεμος.
Δυστυχώς, δεν είμαι τόσο ψηλά. Οι αποταμιεύσεις μου φτάνουν μέχρι τη συμμετοχή στο παιχνίδι του θηρευτή. Αγωνίζεσαι δέκα φορές· πέντε ως κυνηγός και πέντε ως θήραμα. Αν επιβιώσεις και σκοτώσεις δέκα ανθρώπους, κερδίζεις μια θέση στον παράδεισο των πλουσίων.
Αγαπητέ άγνωστε, αν διαβάζεις αυτές τις γραμμές, ξέρεις πως ο αριθμός επτά δεν ήταν ο τυχερός μου. Το κορμί της ήταν όπλο, γεμάτο δηλητήριο, στο οποίο η ίδια είχε ανοσία. Με πήρε στο στόμα της. Ο οργασμός ήταν ο πιο έντονος που είχα ποτέ. Έπνιξε μέσα του το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Τα δευτερόλεπτα που ακολούθησαν ήταν τα πιο γαλήνια και όμορφα της ύπαρξής μου.
Μείναμε για λίγο αγκαλιασμένοι. Σηκώθηκε, ντύθηκε και με φίλησε απαλά στα χείλη. Μου είπε την αλήθεια και έφυγε. Ήμουν το δέκατο θύμα της, γι' αυτό ήταν γενναιόδωρη μαζί μου. Είχα τρεις με τέσσερις ώρες ζωής.
Αγαπητέ διαγωνιζόμενε, αν διαβάζεις αυτές τις γραμμές, σημαίνει πως είσαι ακόμα στο παιχνίδι. Δεν σου γράφω για να σε προειδοποιήσω. Πιθανόν να είσαι καλύτερος παίκτης από μένα. Πέρασα τις τελευταίες μου ώρες καπνίζοντας στο μπαλκόνι, με τα μεταοργασμικά ρίγη να μουδιάζουν γλυκά τις αισθήσεις. Όταν φτάνεις στα πενήντα, δεν έχεις άλλες αυταπάτες να δέσεις τις πληγές σου, ούτε ψιμύθια για να κρύψεις τις ρυτίδες που λάξευσαν όσα δεν έκανες.
Σου γράφω για να σου πω πως, μερικές φορές, η ήττα αξίζει περισσότερο από τις στημένες νίκες αυτού του παιχνιδιού. Για λίγες ώρες, έζησα σαν κάποιος άλλος. Το δηλητήριο έγινε το μελάνι που έγραψε έναν παραδεισένιο επίλογο στις αμέτρητες σελίδες πλήξης αυτού του καθαρτηρίου.
Η κόλαση είναι να μην έχεις τίποτα να περιμένεις και να ξεχνάς όσα άξιζαν να θυμάσαι.
Αγαπητέ άγνωστε, σου εύχομαι καλή τύχη. Και πες στον νεκροθάφτη να μου αφήσει το χαμόγελο.
